PUBLIKACJE

 

„Communism Tour, Nowa Huta jest sexy”

Gazeta Wyborcza, Duży Format, 16.07.2009

1_gazeta-wyborcza-duzy-format

Wiktor Pental – posadzili mnie za przynależność do Armii Krajowej więc byłem wrogiem ludu. Kiedy wyszedłem z więzienia przeczytałem w gazecie, że pod Krakowem rośnie miejsce, w którym każdy znajdzie pracę i dom. […] Przyjechałem więc na budowę Nowej Huty i nagle z wroga ludu stałem się pracownikiem sztandarowej budowy komunizmu.

[…] Nowa Huta to miał być taki raj na ziemi. Nawet Stalin o niej mówił. I jeszcze przekonał francuskich komunistów do tego raju – przyjechali do pracy w Nowej Hucie. Jak tylko zobaczyli ten  raj to czym prędzej uciekali. Najdłużej jeden wytrzymał półtora roku.

w rozmowie z Piotrem Lipińskim

„Pocztówki z czerwonej planety”

Newsweek, 01.07.2007

2_newsweek

Nowa Huta była dla komunistów symbolem nowego ładu. Dla ich przeciwników wynaturzeniem. A Wiktor Pental fotografował po prostu jej codzienność. […] Wiedzieliśmy, że bierzemy udział w kontrowersyjnym eksperymencie społecznym. Entuzjazm mieliśmy jednak autentyczny, bo po wojennych przejściach potrzeba normalności była silniejsza od wstrętu do ideologii.

Na budowę  zjechało towarzystwo z całego kraju: niepiśmienni chłopi, którzy parkietem ze świeżo oddanych mieszkań palili w piecach; niebieskie ptaki, suzkające okazji do łatwego zarobku, bitki i wypitki; wreszcie inteligencja, która w tłumie chciała zniknąć z oczu podejrzliwej władzy. […] Sztafaż miasta szczęśliwego krył wiele tragedii ludzi pozostawionych bez jakiejkolwiek opieki i wsparcia.

Pental załatwił sobie legitymację dziennikarską, dzięki której mógł fotografować także w miejscach publicznych. Milicja ścigała na ulicy każdego z aparatem. Obowiązywał całkowity zakaz fotografowania.

Marek Rabij

„Dziki Meksyk Socjalizmu”

Tygodnik „PRZEKRÓJ”, 24.04.2008

3_przekroj

Budując Nową Hutę, PRL próbowała stworzyć „Nowego Człowieka”. Udało się ale zupełnie inaczej niż wyobrażali to sobie planiści.

„Szczerze mówiąc, teraz uważam, że ta próba zdominowania Krakowa, zasiania ‚robotniczego fermentu’ pod bokiem historycznego miasta, wystawienie jednej z największych hut Europy tuż pod jego rogatkami – to była niemalże zbrodnia. Ale czy jednak mógł o tym myśleć 25-letni architekt tuż po studiach, gdy dano mu szansę współprojektowanie całkiem nowego miasta? – mówił w wywiadzie prof. Stanisław Juchnowicz, jeden z najmłodszych projektantów Nowej Huty.

Urbaniści wierzyli, że tworząc nową strukturę miasta, zmienią człowieka. Za wzorem Le Corbusiera rysowali geometryczne plany maszyn do mieszkania” i tej „maszyny do życia”.

Fotografie Henryka Makarewicza dokumentują budowę miasta od samego początku. Ich autor, fotograf i operator „Polskiej Kroniki Filmowej”, zmarły w 1984r. jest porównywany ze słynnym Henri Cartier-Bressonem.

Janina Karpińska

„Nowa Huta – 802 procent normy”

Rzeczpospolita, 14-15.07.2007

4_rzeczpospolita

Kolekcja doskonale oddaje atmosferę epoki PRL. Makarewicz i Pental dokumentowali nowhucką rzeczywistość z perspektywy przeciętnego mieszkańca tego miasta. Pokazywali ludzki entuzjazm i heoriczne podejście do trudów codzienności. Unikali patosu, […] zachowywali dystans do wydarzeń, […] trzeźwo oceniali realia. Dwaj fotografowie wyraźnie opowiadając się po stronie zwykłego człowieka, dla nich ważniejszego niż ‚sprawa’. I właśnie to nadaje ich dokumentacji tak szczególny i poruszający ton. […] Ich kadry to arcydzieła fotografii: nowatorskie, skrótowe ujęcia, znakomicie rozłożone akcenty. […] Mistrzostwo na światowym poziomie.

Monika Małkowska

Nowa Huta ponad normę”

Gazeta Polska, 03.08.2007

5_gazeta-polska

[…] W celu zwiększenia wydajności partia przedstawiła robotnikom nową światłą ideę „udarnictwa”/przodownictwa/. Polegała ona na zachęcaniu robotników i zakładów pracy do przekraczania wyznaczonych norm produkcji i wydobycia. Dzięki socjotechnicznym zabiegom radzieccy przywódcy wychowywali sobie tysiące niewolnikó harujących ponad siły z uśmiechem na twarzy.

Filip Rdesiński

PARIS PHOTO 2012 catalogue, p.43, Galeria ASYMETRIA

6_paris-photo-catalogue

Paris Photo bt David Lynch, Steidl

7_david-lynch-collection-by-steidl

culture_pl

„Cień modernizmu”

Piotr Juszkiewicz, Wydawnictwo Naukowe UAM 2013

cien-modernizmu

 

„Unfinished Utopia” Nowa Huta, Stalinism, and Polish Society, 1949–56

Catherine Lebow, Cornell University Press, 2013

unfinished-utopia